Heurystyki Nielsena

10 ogólnych zasad projektowania interfejsu użytkownika autorstwa Jakoba Nielsena.

Heurystyka, to według Słownika Języka Polskiego między innymi umiejętność wykrywania nowych faktów i związków między faktami (a zwłaszcza stawiania hipotez), prowadzącego do poznania nowych prawd.Nielsen pisze o heurystykach w kontekście użyteczności, podając zbiór uniwersalnych jego zdaniem zasad, którymi rządzi się projektowanie użytecznych interfejsów.

Czytelność stanu systemu
Co aktualnie dzieje się w systemie? Na bieżąco informuj użytkownika poprzez odpowiednią informację zwrotną, przesyłaną w rozsądnym czasie. W jakiej części aplikacji czy serwisu www znalazł się użytkownik? Jeśli po przyciśnięciu „wyślij dokument” pojawia się klepsydra z piaskiem, wiemy już, że system pracuje. Umieszczenie preloadera na stronie www informuje użytkownika o tym, że animacja flash właśnie jest ładowana z sieci.

[ad#default]

Adekwatność systemu do świata rzeczywistego
Mów naturalnym językiem użytkownika. Użycie konwencji językowych świata rzeczywistego jest bardziej zrozumiałe, niż komunikaty zorientowane systemowo. Interfejs użytkownika został stworzony po to, żeby tłumaczyć zero-jedynkowe ciągi na przyswajalne dla przeciętnego odbiorcy komunikaty. Tymczasem, użycie żargonu znanego tylko programistom czy projektantom systemu nie jest dla zwykłego użytkownika bardziej zrozumiałe niż zera i jedynki w tajemniczych „czarnych oknach”. Bezwzględnie używaj prostego języka, bez specjalistycznych określeń. Zapytaj reprezentantów Twoich użytkowników, czy rozumieją komunikaty!

Kontrola i wolność wybóru dla użytkownika
Zapewniaj możliwość cofnięcia i powtórzenia, a także przerwanie wykonywanie wykonanych operacji – Twoi użytkownicy często wybierają określone funkcje nieświadomie bądź przez pomyłkę.Twoja aplikacja bądź serwis www realizują rozmaite funkcje, np. polegające na wprowadzaniu i modyfikacji danych, wykonywaniu kalkulacji. Użytkownik często przypadkiem wybiera tę a nie inną operację, należy więc umożliwić mu modyfikację raz wprowadzonych informacji, a także rezygnację wykonywania dalszych kroków. Nie każ internaucie korzystać z przycisku wstecz w przeglądarce.

Spójność i standaryzacja
Dbaj o jednolitość konwencji – nie zmuszaj użytkowników do zastanawiania się nad tym, czy podobne określenia na pewno oznaczają to samo.Warto sięgać po sprawdzone wzorce i konsekwentnie stosować w całej aplikacji.Jeżeli trudno o oryginalny czytelny symbol danej funkcji, wykorzystaj najczęściej stosowany w Twojej branży.

Zapobieganie powstawaniu błędów
Czytelny komunikat o błędzie jest dobry, ale projektowanie z myślą o przeciwdziałaniu powstaniu błędu – jeszcze lepsze. Eliminuj instrukcje warunkowe umożliwiające wykonanie nieprawidłowej operacji, w najgorszym razie proś użytkowników o potwierdzenie wykonania operacji.Często spotykanym problemem użyteczności jest umożliwienie użytkownikowi popełnienia błędu. Wykonując daną operację wybieramy jedną z dostępnych funkcji, naciskamy dalej i pół biedy, jeśli okazuje się, że od razu wyświetla się komunikat typu Wybrana opcja jest niedostępna. Zdarza się, że musimy przejść przez wszystkie pozostałe etapy, żeby pod koniec dowiedzieć się, że popełniliśmy błąd (!). Skoro nie ma możliwości wybrania danej funkcji, niech będzie nieaktywna.

[ad#default]

Rozpoznawanie, a nie przypominanie
Nie każ użytkownikowi zapamiętywać wprowadzonych wcześniej informacji, czy wybranych opcji. Pokazuj je na bieżąco, albo wyraźnie oznaczaj dostęp do nich.Nie obarczaj użytkownika pamięci danymi, które wprowadził, czy też wybranymi parametrami. Jeżeli ilość wprowadzonych danych to umożliwia, wyświetlaj je na ekranie przez cały czas ich wykorzystywania. Jeżeli mogą przydać się później, albo jest ich zbyt wiele, wyraźnie oznacz (przycisk, odnośnik hipertekstowy) dostęp do wprowadzonych informacji i wybranych parametrów.

Elastyczność i efektywność użycia
Wyposaż system w dyskretne wspomaganie interakcji, umożliwiające doświadczonym użytkownikom przyspieszanie często powtarzanych operacji.Nawet mało obyci użytkownicy w miarę nabierania doświadczeń będą chcieli skrócić sobie wykonywanie często powtarzanych operacji. Umożliwisz im to poprzez stosowanie skrótów czy konfigurowalnych stron typu „moje konta”, „moja strona startowa”.
Pozbądź się tendencji do wyposażania okien dialogowych interfejsu w elementy nie komunikujące adekwatnej i potrzebnej informacji. Odciągają uwagę użytkownika od istotnego przekazu i pogarszają jego widoczność.Już pierwsza wizyta na witrynie Jakoba Nielsena utwierdzi nas o głębokiej wierze autora heurystyk w powyższą zasadę. Należy przyznać, że oszczędność formy świetnie sprawdza się w systemach typowo informacyjnych, natomiast biorąc pod uwagę cel komunikacji marketingowej, trudno wyobrazić sobie współczesną witrynę promocyjną bez zawartości typu rich content.

Pomóż użytkownikom rozpoznać, zdiagnozować i naprawić błędy
Komunikaty o błędach wyrażaj językiem naturalnym, bez zamieszczania kodów systemowych. Precyzyjnie wskazuj problem i sugeruj rozwiązanie.- Wystąpił błąd nr 723. Aplikacja zostanie zamknięta. Co to znaczy? Obsługa błędów powinna być czytelna dla zwykłego użytkownika – nie może zawierać komunikatów zrozumiałych wyłącznie dla programisty. Jeżeli błąd został spowodowany działaniem użytkownika (np. niewłaściwa dla danej aplikacji konfiguracja systemu) – napisz o tym wyraźnie. Zasugeruj, jakie konkretnie kroki może podjąć użytkownik, żeby usunąć problem we własnym zakresie – jeśli to możliwe.
Warto przemyśleć sposób informowania o awarii jako nietypowym (niepożądanym) stanie aplikacji. Czy na pewno politycznie jest powiedzieć, że wystapił błąd, albo – jeszcze gorzej – jest on spowodowany działaniem Twojego klienta? Spróbuj unikać sformułowań w tonie kategorycznym, raczej sugeruj działanie. Jeżeli umożliwia to konstrukcja aplikacji, za zgodą użytkownika przeprowadź pełną diagnozę ustawień które mogą powodować kłopoty, a następnie – skieruj do odpowiedniego miejsca w systemie. Wzorem mogą być komunikaty systemu pomocy Max OS X – pod informacją, jakie czynności należy podjąć zwykle umieszczony jest odnośnik otwórz dla mnie ustawienia. Ważne jest, żeby komunikat o błędzie nie pozostawiał żadnych wątpliwości, że to od działania użytkownika zależy przywrócenie normalnego stanu rzeczy – np. poprzez wprowadzenie poprawnych danych do formularza. W przypadku rozbudowanych formularzy najlepiej już w trakcie wypełniania poinformować o zaobserwowanych błędach – jeszcze przed naciśnięciem przycisku typu wyślij. Ułatwia to wypełniającemu korektę danych. Ważne jest także komunikowanie od razu wszystkich błędów – często spotykanym błędem w sztuce jest informowanie tylko o pierwszym z serii. W takiej sytuacji użytkownik dowiaduje się o kolejnych już po wysłaniu wypełnionego formularza do systemu, kiedy to aplikacja ponownie przeładowuje dane i wyświetla następne komunikaty o problemach.

Pomoc i dokumentacja
Najlepszy system to taki, który nie potrzebuje dokumentacji, ale dostarczenie systemu pomocy i właściwe udokumentowanie może okazać się niezbędne. Każda informacja tego rodzaju winna być łatwa w przeglądaniu i przeszukiwaniu, skupiona na zadaniach wykonywanych przez użytkownika, zawierać konkretne rozwiązania. A także – być zwarta w formie. Użytkownicy rzadko poświęcają czas na czytanie pomocy systemowej, czy dokumentacji. Jeżeli jednak – zmuszeni do tego – skorzystają z dostępnych podpowiedzi, wskazane jest, żeby mieli możliwość szybkiego odnalezienia interesującego ich tematu. Dlatego też Twoje centrum pomocy powinno być zorientowane kontekstowo, czyli wyświetlać informacje na temat aktualnie wykonywanych zadań. Spis treści i ewentualnie index pomocy muszą być rzecz jasna dostępne na życzenie.

Tekst na podstawie useit.com. Cytowane fragmenty stanowią tłumaczenie heurystyk oryginalnego autorstwa Jakoba Nielsena.